Ontmoet de Achterhoek, etappe Haarlo – Beltrum.

Mijn laatste doordeweekse vakantiedag kon ik nog mooi een etappe van ‘Ontmoet de Achterhoek’ wandelen. Wederom startte ik in Haarlo, en begaf mezelf richting Beltrum. Zo aan het einde van deze vrijdagochtend vochten de warme zon en de witte wolken om het beste plekje aan de hemel. Het leverde spectaculaire mooie luchten op!

Al snel wandelde ik in Haarlo langs de koepelkerk die ook wel om z’n achtkantige vorm “de Kluntjespot” (dialect voor suikerpot) wordt genoemd. De kerk is op een terp gebouwd (1858) en ligt verscholen achter het groen van statige eiken. Voor de kerk staat een beeld van een boer op klompen. Handen op de rug, pet op. De rustende landbouwer heet het. Ik dacht meteen aan mijn opa. Altijd op klompen, blauwe overal aan en pet op. Hij was het die mij de liefde voor de Achterhoekse streek met de paplepel ingoot.

Via het kerkpad liet ik de Kluntjespot achter me, Landgoed Wolink tegemoet. Die gave boomhut langs het pad viel mij meteen op. Even later kwam de monumentale boerderij ook in zicht. Het bleek onderdeel van Erve Veldink. Even later wandelde ik Landgoed Wolink binnen, een en al genieten! Schitterende frisgroene bospaadjes en lange statig bomenrijen. Ook mijn ogen vielen op het Mariabeeldje in de holle boom. Terwijl ik een foto maakte wandelde een vrouw met haar hond mij tegemoet. Ze lachte en vertelde dat vele wandelaars hier een foto van maken. Ik had hem inderdaad ook al eens voorbij zien komen, zonder de exacte locatie op te zoeken overigens. Ze vertelde dat het beeldje sowieso in 2011, toen zij hier kwam wonen, al in de boom stond. De geschiedenis of betekenis erachter kon ze mij niet vertellen. Het landgoed is een mooi voorbeeld van een typisch Achterhoeks kampenlandschap. Deze ‘kampen’ rond de oude hoeve bestaan uit een kleinschalig mozaïek van hoge akkers, bossen en hoogstamboomgaarden. Op het landgoed Wolink heb je telkens mooie doorkijkjes naar de monumentale boerderij zelf. Er komen meer dan zestig soorten vogels voor, een hoog aantal voor zo’n klein gebied. De oude bomen zijn ideaal om in te nestelen voor de zwarte specht, bosuil en boomklever. Erve Wolink is een karakteristieke boerenhoeve uit 1770. Deze boerderij is een beschermd monument en in bezit van het Gelders Landschap. De boerderij bevat twee zogenaamde endskamers. Iets bijzonders bij sommige Achterhoekse en Twentse boerderijen. Het is een uitgebouwde kamer tegen de voorgevel. Mogelijk werden deze endskamers bij een los hoes gebouwd om althans over één rookvrije kamer te kunnen beschikken. Meestal diende de endskamer als woonruimte voor de ouders die zich uit het boerenbedrijf hadden teruggetrokken, zoals ook bij Erve Wolink het geval is.

Rondom Haarlo staan tal van de door mij zo geliefde oude schuren. Aan oude monumentale boerderijen ook geen gebrek! Sommigen staan leeg, zijn verlaten. Ik passeer zelfs een kanon??, het is er blijkbaar geplaatst door Haarlo’s Belang als boodschap. Welke dat is heb ik nog niet kunnen achterhalen. Dan ineens staat er een nieuwsgierige koe midden op mijn wandelpad, al snel volgen er meer. Heel vermakelijk, ik ben verzot op koeien en meestal net zo nieuwsgierig naar hen als andersom. De ‘Stille weg’ deed zijn naam eer aan, ik kwam niemand tegen.

Langzamerhand wandel ik Beltrum binnen. De voormalige boerderij van de familie Nahuis is mij welbekend. Het werd omgebouwd tot het huidige cultuurhuis Het Noasman. Ik ben fan van hun georganiseerde wandeltochten. De interesse in natuur en het feit hun grond te kunnen behouden heeft de familie Nahuis doen besluiten om de landbouwgrond om te zetten in natuur. Zo is landgoed Het Noasman ontstaan in 2005. De natuur bestaat uit een goed ontwikkeld  en afwisselend loofbos, gedeeltelijk moerasgebied, een vijver, een eiland,  met gras en rondom een waterpartij. Aan de rand van het water is in 2011/2012 een vleermuiskelder met oeverzwaluwwand aangelegd, en je vind er zelfs een uitkijktoren. Even verderop ontmoet ik dan eindelijk het beroemde rustpunt Tokke Wekke. Het oorspronkelijke huisje stamt uit 1870 en was vermoedelijk een bakhuisje. Daarna diende het onder andere als garage , klushok en kippenhok. In de jaren 60 en 70 was het voornamelijk een ontmoetingsplek voor jongeren waar zelfs ooit een popconcert plaats vond op de platte wagen! De geschiedenis herhaalde zich in 2004 toen de volgende generatie wekelijks bij elkaar kwam om het huisje te renoveren. Vanaf mei 2011 werd het in gebruik genomen als rustpunt. Naar mijn idee het meest unieke rustpunt in de Achterhoek!

Al wandelend over de Beltrumse kerkepaden nader ik het eindpunt van deze etappe. De volgende etappe begint ook weer op deze kerkepaden. Ik kijk er nu al naar uit. Wat maakt Mooi Achterhoek toch schitterende routes! Het bronzen beeld Keer Omme had bekijks en werd gefotografeerd door passerende fietsers. Het toont schildpadden uit de hele wereld, op de borststukken van de schildpadden zijn kusten en eilandengroepen afgebeeld waar ze voorkomen. Dit beeld symboliseert het verglijden van de tijd. De kunstenaar gebruikte daarvoor de fabel van de haas en de schildpad, een van de fabels van Aesopus. Haas en schildpad houden een wedloop. Haas denkt makkelijk te zullen winnen en spant zich totaal niet in. Onderweg doet hij een zelfs een dutje. Als hij wakker wordt, heeft schildpad de finish echter al bereikt. Zo verliest haas de wedstrijd. De moraal van het verhaal is dat hardlopers doodlopers zijn en dat langzaam-maar-zeker-werk tot goede resultaten leidt.

Ontmoet de Achterhoek, etappe Haarlo – Eibergen.

Een zonnige lentedag met een vrije middag. Daar paste 22 april deze ruim tien kilometer lange wandeling prima in, zeker gezien ik een lift kreeg naar het beginpunt in Haarlo. Een dorpje dat ik oppervlakkig kende van het televisieprogramma Zomer in Gelderland. Ik was aangenaam verrast toen bleek dat dit zelfde dorpje ooit landelijk nieuws was vanwege de muntschat.

Op het erf van boer Memelink werden in 1980 maar liefst 1100 munten gevonden uit de dertiende eeuw! Een deel van de munten ligt tentoongesteld bij Museum de Scheper in Eibergen. Rondom een berg ingekuild veevoer moest een geul worden gegraven, zoon Jan (22 jaar) ging hier mee aan de slag. Hij vond tijdens het graven ronde groene schijfjes? Na wat krabben en poetsen bleken het zilveren munten te zijn. Herman Schepers, oprichter van Museum de Scheper, werd uitgenodigd om te komen kijken. Voorzichtig verder graven resulteerde in de vondst van ruim 1100 munten die verpakt moeten zijn geweest in wat ooit een stenen kruik was. Men vond hiervan de scherven, en het hooi waarmee de kruik vermoedelijk gevuld was. De groene aanslag kwam omdat het zilver vermengd was met koper, wat wijst op vervalsingen. De munten werden vermoedelijk rond het jaar 1280 begraven.

In de Middeleeuwen was het niet ongewoon dat de Gelderse heren op eigen kosten Engelse munten nabootsten. Zij voorzagen de munten van buitenlandse afbeeldingen en teksten en brachten zo niet te traceren zwart geld in omloop. De winst van deze valsmunterij staken zij uiteraard in eigen zak. De muntenvondst (een groot aantal vervalsingen) betrof Engelse en Schotse penny’s, Franse, Brabantse en Gelderse munten en een groot aantal penningen o.a. uit Münster en Recklinghausen. Bij gebrek aan banken verstopten de meeste mensen destijds hun kostbare bezittingen onder de grond. Het grootste gedeelte van de munten werd geveild. Een selectie van 60 munten en de gerestaureerde kruik gingen naar Museum de Scheper. De vondst haalde zelfs het NOS journaal. Het was dan ook één van de grootste vondsten ooit in Nederland. Boer Jan begon van de opbrengst een bedrijf in Denemarken.

Vanuit Haarlo wandelde ik al snel via de Avinkstuw langs de Berkel. Een groepje kanovaarders gingen juist het water op. Aan de zijkant van de stuw ligt een mooie vispassage. De meeste boeren hebben de akkers geploegd wat een strak lijnenspel oplevert. Aangekomen bij de Eibergseweg, ging ik eerst even een klein stukje ‘de verkeerde kant’ op. Ik was benieuwd naar nummer 58. Zowel de boerderij als vrijstaande schuur zijn geregistreerd als Rijksmonument. De schoppe is inderdaad prachtig! Even verderop staat in het land nog een fantastische oude schuur, deze is echter overgeleverd aan Moeder Natuur. De zaterdagweg is een dromerig en opvallend stoffig zandweggetje. Het deed me denken aan de fietstochtjes met mijn opa naar zijn gehuurde weiland in het Korenburgerveen. Sommige zomers was het zand zo mul dat we amper vooruit kwamen.

Na het oversteken van de Twenteroute via twee trappen, liep ik al snel weer in landelijk gebied. Het buitengebied van Eibergen, en even later door de bebouwde kom. Er was veel te zien onderweg. Zo passeerde ik botenhuis ’t Vonder. Eigenhandig gebouwd door de (vrijwillige) schippers van de berkelzomp. Het lag er helaas verlaten bij. Aan de Haaksberseweg, bij hotel de Kastanjefabriek was het een heel stuk drukker! In 1834 bouwde de Belgische industrieel Bouquié deze fabriek. Die staat ook nu nog in de volksmond bekend als de kastanjefabriek. Hij zou er een weverij in vestigen, waar rond de 150 weefgetouwen stonden. Op een gegeven moment werd er werk geboden aan 300 mensen. Rond deze fabriek aan de Haaksbergseweg stonden kastanjebomen, vandaar de naam. Later was het van de familie Prakke. Over hen vond ik een prachtig artikel, te lezen via de link onderaan mijn fotovertelsel.

Even later wandelde ik weer langs de Berkel. De dikke dame staat klaar in haar badpak, de wapperende Achterhoekse vlag een paar meter verder. Wandelpark de Maat is het laatste groene stuk van deze etappe. Daar trof ik een laatste interessant object, een standbeeld geplaatst in 1983. Het toont twee figuren die ergens onder schuilen. Schuilen voor een atoomaanval. In 1983 was dit een reële angst, het was tenslotte het hoogtepunt van de Koude Oorlog. Toen de gemeente Eibergen destijds de ondergrondse parkeergarage aan de Grotestraat wilden bouwen, konden zij subsidie krijgen om deze als atoomschuilkelder te bouwen. Al snel werd hier tegen geprotesteerd. Het Energie Komitee Oost Gelderland (EKOG) wist tientallen burgers en zelfs de  anti-kern-energiebeweging uit Nijmegen achter zich te krijgen. Het bouwterrein werd bezet, en de landelijke media kwam verslag doen. Ondanks alles wordt de parkeergarage toch gebouwd en gaat men weer over tot de orde van de dag. Het actiecentrum van het EKOG op de hoek Kerkstraat/De Hagen kreeg er als nevenactiviteit een kringloopwinkel bij. Daaruit ontstond het tegenwoordige Kringloopcentrum Aktief. Mooi, al deze stukjes tastbare geschiedenis in de Achterhoekse streek!

http://www.historischekringeibergen.nl/het-huis-van-mevrouw-betsie/